2 . انليل انليل بزرگ‌ترين معبود سومريان بود . اين واژه مركب از « إن - ليل » به معناى سرور باد است و در باور آنان هر گاه كه باد از كوه مىوزيد « كوه بزرگ » ناميده مىشد ، و رمز آن كوه در ميان سومريان همان رمز شهرى در « اكديه » بود . همچنين گاه از انليل به سرور شهرها نيز ياد مىشد ، اين لقب از قديم‌ترين نصوص سومرى به دست آمده و در نگاشته‌هاى تاريخى و دينى بابل و آشور حفظ شده است ، بدين ترتيب خداى كوه خداى زمين شد . از آن پس انليل قانون خويش را بر عهدهء ساكنان زمين مقرر داشت و در پندار آن قوم ، قانونى نوشته بر الواح سرنوشت بود ، چنان كه انليل تنها به تعيين سرنوشت مردم بسنده نمىكرد ، بلكه خود بر اجراى احكام خويش نيز اشراف داشت ، همچنين او جنگاور سر سختى بود كه « گاو وحشى » لقب داشت و رايزن خدايان بود ، چنان كه او همان است كه توفان را پديد آورد . همسر او نيز « ننليل » بر گرفته از اسم خود او و با گذاشتن « nin / بانو » به جاى « En / آقا » است كه شهرش ، نيبور ( نفر ) كنونى ( سوم - نيبرو ) در سرزمين‌هاى بابل مركز پرستش آن دو بود . 3 . انكى إنكى نام سومين خدا از خدايان سه گانه و همان خداى شامى « إيا » به معناى « خانهء آب » و « انكى » در زبان سومرى به معناى « سر زمين » است . و چنان كه از اسطوره‌هايشان بر مىآيد ، آنان باور داشتند كه در آنجا سه زمين وجود داشت ، زمين عليا ( برتر ) كه انليل بر آن فرمان مىراند و زمين سفلى ( فرودين ) كه تحت فرمان خداى « نرجل » بود و زمين ميانه كه در ميان سطح زمين و زمين سفلى قرار داشت كه همان مملكت « إنكى » يا « إيا » بود كه در نصوص ديرين به « ملك إبسوا » يعنى پادشاه آبهاى گوارا ملقب بود . سومريان و أكديان بر اين باور بودند كه او در زير زمين ما ، در بلندىهاى زمين ميانى ، در سطح بزرگى از آبهاى گوارا يافت مىشود سطح فوقانى زمين ما آن را فرو پوشانده و آنجا بركهء بزرگى است كه سر چشمهء تمامى جويها و رودها از آنجا بر مىجوشد . از ميان خدايان « إيا / انكى » ، خداى جادو بود و به او پناه مىآوردند ، و هيچ جاى شگفتى نيست كه آب در تطهير و كار قضاوت و غيب گويى به كار برده مىشد و آب « إبسو » ى مقدس در معبد شهر « اريدو » واقع بود كه در افسونگرى براى درمان و يا مصون ماندن از بيمارىها فراوان به خدمت گرفته مىشد .